Oude pc of laptop op stoom!

De koptekst is dubbelzinnig. Het gaat niet om oud en traag.
Het gaat om wat je wilt met dat oude(re) apparaat. Laat je hem op zolder verstoffen of wil je er nog iets vlots en zinnigs mee doen. Oud betekent voor veel mensen blijkbaar traag. Meestal hebben we het dan ook meteen over een oude Windows XP, Vista, Zeven of Acht.
Volgelopen met malware of virussen, ongewenste programma’s.
De (verouderde) virusscanner heeft het er maar druk mee.
Dat kan anders.

Anders opstarten

Het kan anders en vaak veel vlotter met een ander besturingssysteem (OS) en met een andere opstart. In eerste instantie laten we wat er op de computer staat gewoon intact. Wat we willen doen is de opstartvolgorde veranderen. Zoals het is start de computer vanaf de harde schijf. Voorlopig willen we niks met die harde schijf.
Een computer kan ook opstarten vanaf een cd of dvd en zelfs usb-apparaat of netwerk.
De laatste jaren heeft het opstarten van USB-stick furore gemaakt. Maar DVD mag ook.
Er is een voordeel bij USB. Veranderingen die gemaakt worden in de configuratie of zelfs documenten die gemaakt worden tijdens een sessie kunnen terug worden geschreven naar usb. Bij een dvd kan dat niet.

De opstartvolgorde kunt u meestal veranderen in de BIOS. Maar hoe komt u daar in? Fabrikant en leverancier hebben dat weggepoetst. Een soort alternatieve werkelijkheid kun je het noemen. Er is van alles in te regelen maar dat is voor de meeste gebruikers te ingewikkeld en gevaarlijk vinden de makers, dus laten we dat niet zien. In plaats daarvan is het een vitrine met reclame geworden. Een groot logo. Misschien helemaal onderaan nog leesbare tekst die razendsnel voorbij floept. In dat geval staat bij u:
Boot options: Full Screen Logo Display [Enabled]. Bent u eenmaal in de bios zet dit dan [Disabled].

In de meegeleverde documentatie valt het na te lezen. Soms staat die op papier en soms vindt u die in een map op de computer. En zoekmachines kunnen ook erbij helpen.

Naast het aanpassen van de opstartvolgorde kent menig computer ook een boot-menu of opstartmenu.
De toetsen die u nodig hebt om in de bios te komen of om het opstartmenu op te roepen staan met enig geluk onder in beeld bij het opstarten.
Ziet u wel tekst en dus geen logo druk dan eens meteen na de start op de Pauze-toets. Te vroeg? Probeer het nog eens; Crtl+Alt+Del start opnieuw. Verder. Een druk op de spatiebalk en meteen weer de Pause-toets indrukken.

Vaak kunt u in de bios komen, om de opstartvolgorde te veranderen, door meteen na het starten een paar maal op de Del-toets of de F2-toets te drukken. Is er een apart tabblad/hoofdstuk Boot te vinden? Grote kans dat u daarin de gezochte optie vindt.
Mijn advies voor de opstartvolgorde is 1) usb-stick, 2) dvd, 3) harde schijf.

Voor boot-menu is de toets die je moet drukken om erin te komen vaak F8 of F11.

Dan hebben we het moeilijkste wel gehad.
En als het niet te vinden is, kan het helpen om in de boot-opties van de bios de
Full Screen Logo Display op [Disabled] in te stellen.
Dan verschijnen er bij het opstarten allerhande teksten op beeld waarvan de fabrikanten vermoeden dat de gebruiker er onrustig van wordt. Ook nu kunt u van de Pause-toets gebruikmaken.

Starten met…

De truc is om met een usb-stickie ingeplugd te starten. En op dat usb-stickie staat dan een image van een opstartbare linux. Een Raspbian, Mint, Xubuntu, Lubuntu, Ubuntu Studio, Desinfect o.i.d.
Daarover later, elders meer.

Nog even kort:
Boot-volgorde/opstartvolgorde
•(Boot options: Full Screen Logo Display [Disabled])
Boot-menu, opstartmenu

Het fijne van zo’n oudere bak is de belegen BIOS. Tegenwoordig is het EFI en Secure Boot.
Dan kan nog steeds wat hierboven beschreven wordt, maar het is wel wat lastiger met het moderne spul.